1. Scroll
  2. /
  3. Technologia
  4. /
  5. Informacje o asteroidzie Apophis — czy rzeczywiście zagraża naszej planecie?

Technologia

4 miesiące temu

Informacje o asteroidzie Apophis — czy rzeczywiście zagraża naszej planecie?

Nauka
4
1
0
4
1

Apophis to imię egipskiego demona mroku i chaosu. W tekście jednak skupimy się na asteroidzie, która nosi tę samą nazwę. Czy rzeczywiście może ona zagrozić Ziemi? Czym jest NEA i PHA, do których Apophis jest zaliczana? Sprawdź!

(99942) Apophis — odkrycie, podstawowe informacje, pochodzenie

Asteroida Apophis 99942 to ciało niebieskie, które 19.04.2004 zaobserwowała grupa astronomów: Roy Tucker, David Tholen i Fabrizio Bernanrdi. Naukowcy ci zajmowali się poszukiwaniem planetoid w ramach programu badawczego Uniwersytetu Hawajów. Odkrycia Apophisa dokonali, pracując w Kitt Peak National Observatory w Arizonie w USA.

Średnica Apophis mierzy od 325 do 350 m i kształtem przypomina orzeszek ziemny. Szacowana masa obiektu wynosi około 60 milionów ton. Głównymi pierwiastkami, z których się składa, są metale ciężkie — żelazo i nikiel. Obieg wokół Słońca zajmuje mu około 323 dni. Do orbity okołoziemskiej zbliża się dwukrotnie podczas tego obiegu.

Zobacz też: Najnowsze zdjęcia z Marsa – gdzie je znaleźć, co na nich jest, jak śledzić newsy? Wszystkie informacje o zdjęciach i filmach z Marsa

Skąd pochodzi Apophis? By zrozumieć jego pochodzenie, dowiedzmy się, co to są planetoidy. To ciała niebieskie o różnej masie i rozmiarze. Można wśród nich znaleźć zarówno obiekty ogromne, jak i nie większe od ludzkiej pięści. Tak jak planety obiegają one gwiazdę po eliptycznej orbicie. Choć ich masa i wielkość mogą wydawać się wielkie, z kosmicznej perspektywy nie są to duże ciała. Z tego powodu mogą zostać łatwo wytrącone ze swojej trajektorii lotu po kolizji z innym obiektem.

apophis asteroida

Asteroidy są pozostałościami po okresie formowania się planet na początku istnienia Układu Słonecznego. W wyniku zderzeń łączyły się ze sobą, tworząc większe jednostki. Nie wszystkie puzzle zostały jednak ułożone. W wyniku wielkiego oddziaływania grawitacyjnego Jowisza część planetoid nie zdołała uformować planety pomiędzy nim a Marsem. Rezultatem było powstanie Pasa Keplera — miejsca pełnego swobodnie krążących planetoid.

Wytrącane z orbit przez Jowisza zaczynają swoją samotną wędrówkę wokół Słońca. Kolejne kolizje mogą ponownie zmieniać trasę ich przelotu. W najgorszym scenariuszu planetoida może znaleźć się na kursie kolizyjnym z planetą i upaść na jej powierzchnię.

Kiedy i na jaką odległość Apophis zbliży się do Ziemi?

Apophis przeleci w odległości 38 000 km od Ziemi 13.04.2029. Na skutek tak dużego zbliżenia się do Ziemi, trajektoria lotu planetoidy zostanie zmieniona. Dołączy wówczas do grona ciał niebieskich, które stanowią dla nas największe zagrożenie.

Odległość jest jednym z zagrożeń, wielkość planetoidy drugą. Naukowcy donoszą o zaobserwowaniu Efektu Jarkowskiego. Zjawisko to polega na wypromieniowywaniu ciepła przez wirujące asteroidy z różną intensywnością. Jan Jarkowski zauważył, że planetoidy emitują więcej ciepła po południu niż rano. Nagrzewając się w Słońcu, wirujący obiekt wydziela promieniowanie cieplne w kierunku, który oddala Apophisa od Słońca, a przybliża do Ziemi.

Stopniowe zbliżanie się do Błękitnej Planety może w konsekwencji doprowadzić do wejścia na kurs zderzeniowy. Naukowcy szacują, że może to nastąpić w 2068 roku.

Szanse Apophis na kolizję z naszą planetą

Apophis (99942) był pod obserwacją NASA od momentu odkrycia go w 2004 roku. Ryzyko zderzenia z Ziemią było stopniowo zwiększane. Skutkiem badań było nadanie planetoidzie najpierw drugiego, a potem czwartego stopnia w skali Torino. Żaden inny obiekt nie otrzymał dotychczas tak wysokiego stopnia zagrożenia. 

Skala Torino to opracowany przez NASA system oznaczania ryzyka kolizji asteroidy z Ziemią. Poza samą możliwością upadku oceniana jest także wielkość obiektu, a co za tym idzie rozmiar ewentualnych zniszczeń.

Skala ta składa się z 11 stopni (od 0 do 10). Zero oznacza brak jakiegokolwiek zagrożenia a 10 to pewne zderzenie z ogromnym ciałem niebieskim, którego efekty będą tragiczne dla klimatu, fauny, flory i cywilizacji na Ziemi.

Kolejne badania prowadziły do stopniowego obniżania ryzyka zagrożenia. Obecnie Apophis (99942) posiada stopień 0, co oznacza, że ryzyko upadku na Ziemię jest niezmiernie małe.

Należy jednak pamiętać, że trajektorii lotu asteroid nie da się całkowicie przewidzieć. Tak niewielki obiekt może zostać wytrącony ze swojej orbity w wyniku losowych zjawisk takich, jak kolizje z innymi ciałami. Z tego właśnie względu obserwatoria astronomiczne na całym świecie śledzą obiekty, których prawdopodobieństwo uderzenia w Ziemię jest potencjalnie niewielkie.

NEA i PHA — co to jest?

Opisana wyżej skala Torino nie jest jedyną metodą kwalifikacji potencjalnie niebezpiecznych ciał niebieskich. Astronomowie używają również innych sposobów podziału.

Apophis zaliczany jest do grupy planetoid bliskich Ziemi (Near-Earth Asteroids, NEA). Oznacza to, że peryhelium jego orbity (punkt najbliższego zbliżenia z orbitą innego ciała niebieskiego) znajduje się mniej niż 1,3 jednostki astronomicznej (au), czyli około 195 mln km od naszej planety. Asteroidy bliskie Ziemi dzielone są na cztery grupy, do których są przypisywane w zależności od tego, jak daleko naszej planety przelatują.

Planetoidy, których orbita znajduje się najdalej, zaliczane są do Grupy Amora. Trajektoria ich lotu może krzyżować się z orbitą Marsa, ale nie Ziemi.

Bliżej znajdują się obiekty z Grupy Apolla. Te asteroidy przecinają już orbitę naszej planety. Oprócz tego ich tor lotu schodzi się z orbitą Wenus. Niektóre mają jeszcze większą trajektorię zahaczającą o Merkurego.

Apophis należy do Grupy Atena, drugiej pod względem bliskości gromady obiektów. Tego typu ciała niebieskie poruszają się przeważnie wewnątrz ziemskiej orbity. Planetoidy z tego zbioru powodować mogą spore zagrożenie dla naszej planety.

Największym zagrożeniem jest jednak Grupa Atiry. Asteroidy z tej grupy zawsze krążą wewnątrz orbity Ziemi. Z tego względu stanowią poważne niebezpieczeństwo. Apophis, na skutek wspomnianego przybliżenia do Ziemi i związanej z tym zmiany trajektorii lotu w 2029 roku stanie się planetoidą z tej właśnie grupy.

Innym pojęciem używanym przez astronomów jest Potencjalnie Niebezpieczna Asteroida (Potentially Hazardous Asteroid, PHA). Tak jak w przypadku NEA są to ciała niebieskie, których orbita krzyżuje się z ziemską lub znajduje się niedaleko niej.

By planetoida została zaklasyfikowana do PHA, musi mierzyć co najmniej 110 m średnicy i zbliżać się do orbity Ziemi na odległość 7,5 mln kilometrów lub mniejszą. Naukowcy określają ilość takich asteroid na 3200 – 6200.

Hipotetyczne konsekwencje uderzenia asteroidy Apophis w Ziemię

Nawet niska ocena w skali Torino nie oznacza, że zagrożenie dla ludzkości jest niewielkie. Straty ludzkie i materialne wynikłe z uderzenia byłyby tragiczne.

Upadki dużych ciał niebieskich wyzwalają ogromne ilości energii, których moc można porównać z wybuchem bomby atomowej. Według wyliczeń astronomów kolizja Apophisa z Ziemią mogłaby uwolnić energię porównywalną do wybuchu 1200 – 1500 megaton trotylu. To wielokrotnie więcej niż kiedykolwiek zbudowane przez człowieka ładunki.

Dla zobrazowania: w latach 40. i 50. zarówno USA, jak i ZSRR kontynuowali nuklearny wyścig zbrojeń. Największym ładunkiem była Car-Bomba zrzucona na Nową Ziemię (Arktyka). Radziecka broń o sile 50 megaton doprowadziła do wyparowania wielu wysp w epicentrum wybuchu. Efektem była też fala sejsmiczna, która trzykrotnie okrążyła Ziemię. Wydzielone przez nią ciepło byłoby w stanie ciężko poparzyć ludzi w promieniu 100 km. Na szczęście był to tylko pocisk eksperymentalny. Zrzucenie tak wielkiej bomby np. nad wielką metropolią doprowadziłoby do śmierci milionów istnień.

Zobacz też: Najlepsze filmy o końcu świata. Zestawienie produkcji o apokalipsie, które trzeba zobaczyć

Jednym z najbardziej znanych ładunków użytych w konflikcie zbrojnym była zrzucona na Hiroszimę w sierpniu 1945 roku bomba Little Boy. Wytworzona w chwili wybuchu temperatura 300 000 ℃ doprowadziła nie tylko do śmierci ludzi i zwierząt, ale też zburzenia (a w epicentrum do wyparowania) około 70 000 spośród 78 000 budynków w mieście.

Rezultat upadku Apophisa zależny by był od kąta uderzenia, miejsca, w którym by upadł i tego ile materii planetoidy spaliłoby się podczas przelotu przez ziemską atmosferę. Niezależnie jednak od tego, ewentualne uderzenie planetoidy skutkowałoby zniszczeniem tysięcy km² i zgonem dziesiątek milionów ludzi i zwierząt.

Kosmos jest fascynujący, ale i pełen niebezpieczeństw. Wielokrotnie w historii Ziemi zjawiska kosmiczne zmieniały bieg historii naszej planety. Miejmy nadzieję, że do czasu pojawienia się kolejnej planetoidy ludzkość zdoła stworzyć technologię, która będzie zdolna uratować naszą cywilizację.

4
1

Podziel się:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.