1. Scroll
  2. /
  3. Technologia
  4. /
  5. Dinozaury. Najważniejsze informacje o dinozaurach – kiedy żyły, jak wyginęły?

Technologia

28.09.2021 11:56

Dinozaury. Najważniejsze informacje o dinozaurach – kiedy żyły, jak wyginęły?

Nauka
9
0
0
9
0

Dinozaury to ogromne gady, które żyły na Ziemi ponad 66 milionów lat temu. Z roku na rok naukowcy odkrywają nowe fakty i snują teorie dotyczące ich życia. Jak wyginęły dinozaury? Sprawdź, co warto wiedzieć o tych prehistorycznych stworzeniach!

Definicja dinozaurów

Słysząc termin dinozaur, w naszej wyobraźni kreuje się zazwyczaj obraz gigantycznego, groźnego zwierzęcia o ostrych zębach i długim ogonie. A przecież nikt nigdy na żywo nie widział dinozaura!

Skamieniałości dinozaurów były przedmiotem niezliczonych tajemnic i przesądów przez tysiąclecia. Dopiero w 1842 roku te prehistoryczne gady otrzymały swoją słynną nazwę. Termin dinozaur został po raz pierwszy użyty przez angielskiego naukowca Richarda Owena, który był przekonany, że znalezione duże skamieniałości zwierząt nieznanego gatunku nie należą do jaszczurek, jak wówczas przypuszczano. Po licznych konsultacjach napisał artykuł, w którym użył określenia składającego się z dwóch greckich słów: deinós (straszny, potężny) i sauros (jaszczurka). Richard Owen chciał w ten sposób podkreślić majestat i ogromne rozmiary przedstawicieli tego gatunku. Przedstawił dinozaury jako odrębną grupę najbardziej zaawansowanych gadów, jakie kiedykolwiek żyły.

dinozaury czym są

Zobacz też: Najlepsze gry o dinozaurach – propozycje gier, w których kluczową rolę odgrywają dinozaury!

W Słowniku języka polskiego PWN przeczytać można bardzo skróconą definicję, która oddaje sedno tematu. Według niej dinozaur to wymarły gad lądowy, zwykle wielkich rozmiarów. Sam termin ewoluował i zaczął funkcjonować również w żartobliwej formie, jako określenie osoby, która od dawna wykonuje jakiś zawód – szczególnie w odniesieniu do tych artystycznych. Zwykło się używać tego terminu również w pogardliwej formie do osoby lub państwa, które tkwi w skostniałych strukturach ekonomicznych lub społecznych.

Kiedy żyły dinozaury?

Dinozaury i ich życie wciąż skrywają wiele tajemnic. Cała wiedza o tych prehistorycznych gadach pochodzi ze śladów, jakie pozostawiły po sobie w różnych zakątkach Ziemii. Kiedy żyły dinozaury? Według naukowców żyły w erze mezozoiku, która trwała od ok. 250 do 66 milionów lat temu. Wyewoluowały prawdopodobnie w suchym i ciepły okresie triasu. Dominacja i niepohamowanym rozwój dinozaurów miał natomiast miejsce w okresie jury. Na koniec mezozoiku, który nastąpił prawdopodobnie 66 milionów lat temu, datuje się tzw. wymieranie kredowe, w którym wyginęły wszystkie dinozaury. Co ciekawe, na początek ewolucji człowiekowatych wskazuje się okres 6-7 milionów lat temu, co oznacza, że praludzi i dinozaury dzieli przepaść aż 60 milionów lat!

dinozaury wyginięcie

Przyczyna wyginięcia

Jak wyginęły dinozaury? Na to pytanie przez lata szukano odpowiedzi. Jednak według najnowszych badań naukowców zagadka licząca blisko 66 milionów lat została rozwiązana. Część badaczy twierdziło, że to wybuchy wulkanów wywołały zmiany klimatyczne, co w konsekwencji doprowadziło do wyginięcia dinozaurów. Jednak najbardziej prawdopodobna teoria mówi, że przyczyną ich wyginięcia było uderzenie asteroidy w Ziemię. Eksplozja o sile tysięcy bomb atomowych stworzyła krater na terenie dzisiejszego Meksyku. Uderzenie spowodowało fale tsunami, potężne trzęsienia ziemi i gwałtowne pożary — pyły, które trafiły do atmosfery, znacznie ograniczyły dostęp promieni słonecznych do Ziemi i wywołały długi, zimny okres. Konsekwencją tych zmian było pomarznięcie wielu roślin, które stanowiły pokarm dla części dinozaurów. Do ostatecznej klęski prehistorycznych gadów przyczyniła się więc prawdopodobnie drastyczna zmiana klimatu i brak pożywienia.

Najbliżsi żyjący obecnie krewni dinozaurów

Choć dzięki nowoczesnej technologii i licznym badaniom wiedza na temat dinozaurów jest coraz obszerniejsza, wciąż wokół tego tematu krąży sporo mitów i nieścisłości. Wydawać by się mogło, że wiemy, jak wyglądały dinozaury – chyba każdy z nas widział słynną pierwszą część Parku Jurajskiego. Naukowcom jak do tej pory udało się zidentyfikować blisko tysiąc gatunków dinozaurów, ale wciąż nie znamy wszystkich. Obecnie wiadomo także, że dinozaury znane m.in. z filmu Stevena Spielberga niekoniecznie były szaro-zielono-brązowymi jaszczurami o gadziej skórze. Dinozaury miały łuski, ale część z nich miała też pióra i różnego rodzaju owłosienie – potwierdzają to paleontolodzy, dzięki znaleziskom skamieniałych łusek i piór. Pozostałości pigmentów pozwalają wysunąć twierdzenie, że niektóre dinozaury były równie barwnie upierzone co egzotyczne ptaki.

dinozaury obecnie

Mało kto wie, że część dinozaurów przeżyła uderzenie asteroidy w półwysep Jukatan. Ich bardzo dalekich przodków spotykamy dziś niemal na każdym kroku. Brzmi abstrakcyjnie prawda? Oczywiście nie sposób zobaczyć jak T-Rex przechadza się po parku w centrum miasta. Można zobaczyć jednak liczne ptaki, które są potomkami dinozaurów! Pierwsze teorie opierały się głównie na porównaniu budowy szkieletów dinozaurów i innych kręgowców. Jednak analiza tkanki pochodzącej z nogi tyranozaura stanowi naukowe potwierdzenie teorii, że w np. w przypadku słynnego T-Rexa, jego najbliższym, żyjącym potomkiem jest nie kto inny, jak kura.

Najlepsze filmy o dinozaurach

Pierwszą myślą, która pojawia się, gdy mowa o najlepszych filmach, w których główną rolę odrywają dinozaury, jest oczywiście wspomniany wcześniej kultowy Park Jurajski. Pierwsza część zagościła na wielkim ekranie w 1993 roku i szybko stała się popkulturowym fenomenem. Filmy z serii podbiły serca milionów widzów i fanów prehistorycznych gadów na całym świecie.

Wśród filmów o dinozaurach nieustannie prym wiodą produkcje ze słynną Godzillą, której postać wyraźnie inspirowana była wielkimi gadami. Ta pełna efektów specjalnych historia o ludzkiej odwadze porwała tłumy fanów filmów przygodowych.

Najmłodsi fani tematyki związanej z dinozaurami również znajdą coś dla siebie. Ciekawą propozycją jest ta, od znanej każdemu Epoki Lodowcowej, której trzecia część zatytułowana Epoka lodowcowa 3: Era dinozaurów w 2009 roku trafiła do kin. Kultowi bohaterowie bajki zapewniają małym widzom niesamowite emocje i mnóstwo powodów do śmiechu.

Wybrane gatunki dinozaurów

Dzięki nieustannym poszukiwaniom i pracom prowadzonym przez wybitnych naukowców wiedza na temat dinozaurów z każdym rokiem staje większa. Niestety nigdy nie będzie ona kompletna, ponieważ niektóre z dinozaurów nie pozostawiły po sobie wystarczających śladów. Niemniej wiemy dziś wystarczająco, by móc zafascynować się bogatym światem różnorodnych dinozaurów. Te prehistoryczne gady klasyfikuje się na wiele sposobów, z których prawdopodobnie najbardziej znanym jest podział na mięsożerne, roślinożerne i wszystkożerne. Nie jest to jednak wystarczające, dlatego często wysuwa się klasyfikację na dinozaury gadziomiednicze (ich miednica budową zbliżona była do miednicy jaszczurek) oraz ptasiomiednicze (posiadające miednice budową przypominającą ptasią oraz dzioby osadzone na specyficznych szczękach).

dinozaury triceratops

Triceratops

Triceratops należał do dinozaurów roślinożernych i żył w epoce późnej kredy na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Nazwa triceratops pochodzi z języka greckiego i w wolnym tłumaczeniu oznacza twarz o trzech rogach, co dość obrazowo opisuje jego wygląd. Dwa dłuższe rogi znajdowały się tuż nad oczami dinozaura, a trzeci na pysku. Cechą charakterystyczną triceratopsa był kołnierz (duża kostna kryza) umiejscowiony z tyłu głowy.

Welociraptor

Welociraptor był gatunkiem mięsożernym, który aktywnie polował, choć nie gardził również padliną. Choć nie był dużym drapieżnikiem, wyróżniał się instynktem zdobywcy i zaliczał do grupy bardzo szybkich dinozaurów. Po raz pierwszy jego szczątki odnaleziono na pustyni Gobi w Azji Wschodniej. Swoim wyglądem bardziej przypominał ptaka niż gada – jego ciało pokryte było puchowymi piórami.

dinozaury gatunki

Argentynozaur

Argentynozaur był roślinożercą, którego szczątki odnaleziono na terenie Argentyny. Skamieniałości wielkiego gada uznano początkowo za skamieniałe pnie drzew. Jest jednym z największych znanych zauropodów – jego długość mogła wynosić aż do 30 metrów, a masa nawet do 90 ton. Argentynozaura wyróżniała długa szyja, równie długi ogon oraz stosunkowo mała głowa.

Tyranozaur

Tyranozaur (potocznie zwany T-Rexem) należał do dinozaurów mięsożernych. Wyginął w trakcie wielkiego wymierania, które zakończyło erę mezozoiczną. Jego szczątki odnaleziono na terenach obecnej Ameryki Północnej. T-Rex był doskonałym myśliwym. Ciekawostką jest, że prawdopodobnie węch tyranozaura był najlepiej rozwinięty wśród wszystkich zwierząt, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały ziemię.

dinozaury tyranozaurus

Zobacz też: Jurassic World — fenomen serii, wszystkie filmy. Dlaczego kochamy Jurassic Park

Allozaur

Allozaur był mięsożercą i choć nie należał do największych – mierzył do 12 metrów wysokości – polował na duże roślinożerne dinozaury. W tym celu wyposażony był w wielką czaszkę z ostrymi zębami i potężnymi kończynami tylnymi oraz krótkimi trójpalczastymi kończynami przednimi. Szczątki Allozaura zostały odkryte na terenie dzisiejszego Kolorado w Stanach Zjednoczonych oraz w Portugalii i Tanzanii.

Życie dinozaurów to fascynujący temat, który skrywa wiele tajemnic. Nigdy nie będziemy w stanie dowiedzieć się o nich wszystkiego – w końcu żyły na Ziemii, gdy ta była po zupełnie innej stronie galaktyki. Wciąż jednak wyczekujemy nowych informacji, które pozwolą nam zagłębić się w ten zróżnicowany, nieznany świat!

9
0

Podziel się:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.