1. Scroll
  2. /
  3. Rozrywka
  4. /
  5. Akira Kurosawa – cesarz japońskiego kina

Rozrywka

28.03.2022 13:32

Akira Kurosawa – cesarz japońskiego kina

Filmy i seriale
6
0
0
6
0

Akira Kurosawa nazywany jest cesarzem japońskiego kina. Jego dzieła na dobre zapisały się w historii światowej kinematografii. W artykule omawiamy drogę artysty do kariery filmowej oraz najważniejsze dzieła z całego okresu jego twórczości.

Reżyser i scenarzysta Akira Kurosawa wymieniany jest jako jeden z legendarnych twórców w kinematografii. Jego działalność, obejmująca większość drugiej połowy XX wieku, zainspirowała pokolenia nowych twórców, a jego dzieła przykładały się do ewolucji przemysłu filmowego. Kim był mistrz narracji i jakie są jego najważniejsze dzieła?

Akira Kurosawa – młodość i pierwsze projekty

Akira Kurosawa urodził się 23 marca 1910 roku w Tokio. Ojciec artysty, Isamu Kurosawa, zaszczepił w nim miłość do kina, gdyż często włączał swoim dzieciom filmy. W szkole podstawowej Akira Kurosawa zaczął interesować się rysunkiem oraz sztuką walki kendo. W młodym wieku stracił dwóch braci, co mocno na niego wpłynęło.

Jako 25-latek Kurosawa został asystentem reżysera w studiu filmowym znanym dziś jako Toho. Tam najczęściej współpracował z Satsuo Yamamoto, który doradził mu, by nauczył się pisać scenariusze. Akira Kurosawa od tamtej pory tworzył scenariusze zarówno dla siebie, jak i innych reżyserów, w tym właśnie dla Yamamoto. Na początku lat 40. XX wieku Kurosawa postanowił wyreżyserować swój pierwszy film.

W 1942 roku pisarz Tomita Tsuneo wydał powieść o judo, a zachwycony nią Kurosawa postanowił stworzyć jej ekranizację. Saga o dżudo wyszła w 1943 roku, a debiut reżyserski Kurosawy spotkał się z uznaniem odbiorców. Niedługo po premierze ze względu na cenzurę skasowano kilkanaście minut filmu. Rok później ukazała się produkcja propagandowa reżysera – Najpiękniejsza. Na planie filmu Kurosawa poznał swoją przyszłą żonę, aktorkę Yōko Yaguchi.

Rok 1945 przyniósł drugą część Sagi o dżudo, która powstała mimo niechęci Kurosawy. Na produkcję naciskali przedstawiciele studia, a dziś obraz ten uważa się za jedno z najgorszych dzieł artysty. W tym samym roku zakończyły się prace do zakazanego przez kilka lat filmu Ci, którzy nadepnęli tygrysowi na ogon. W 1946 roku Kurosawa stworzył dzieło Nie żałuję swojej młodości, które powstało na podstawie prawdziwej historii Japończyka Hotsumiego Ozakiego, który został skazany na śmierć za zdradę w trakcie wojny.

Współczesne opowieści…

Jednym z pierwszych filmów powojennych Kurosawy była Cudowna niedziela. Opowiada o parze spędzającej szczęśliwą niedzielę w zniszczonym wojną Tokio. Rok później, w 1948 roku, premierę miał jeden z najważniejszych obrazów Kurosawy – Pijany anioł. Magazyn „Kinema Junpo” uznał ten film o chorym na gruźlicę gangsterze za najlepszą produkcję roku. W 1949 ukazały się kolejne dwa tytuły Kurosawy – Pojedynek w ciszy i Zbłąkany pies. Pierwszy z nich opowiada o lekarzu, który zaraził się od swojego pacjenta kiłą, a drugi jest jednym z pierwszych istotnych filmów detektywistycznych w Japonii i nie tylko. Przedstawia historię policjanta poszukującego złodzieja swojej broni, na tle odbudowującego się po wojnie kraju. Współscenarzystą Zbłąkanego psa był Ryūzō Kikushima, z którym Kurosawa pracował później wielokrotnie.

Reklama
Akira Kurosawa „Pijany anioł". - Scroll
Wyjątkowa wrażliwość pozwoliła Kurosawie na tworzenie kompleksowych postaci i eksplorację ich dobrych oraz złych stron. | Źródło: letterboxd.com

Lata 50. XX wieku Kurosawa rozpoczął kilkoma nowymi filmami – Skandalem (1950), Idiotą (1951) i Piętnem śmierci (1952). Skandal powstał na motywach autobiograficznych wątków reżysera i opowiada o malarzu i piosenkarce, którzy po spotkaniu zostali posądzeni o romans. Idiota to natomiast dzieło stworzone na podstawie powieści Fiodora Dostojewskiego o tym samym tytule. Film był tak długi, że wymagał skrócenia aż o połowę, co znacznie wpłynęło na jego finalny odbiór. Piętno śmierci o mężczyźnie cierpiącym na nowotwór okazało się natomiast ogromnym sukcesem i kolejnym filmem Kurosawy, który został uznany za dzieło roku przez magazyn „Kinema Junpo”.

W 1955 roku zadebiutował dramat Żyję w strachu, opowiadający o mężczyźnie obsesyjnie bojącym się skutków wydarzeń w Hiroszimie i Nagasaki. Następnie powstał film Na dnie na podstawie dramatu Maksima Gorkiego. Opowiada o mnichu Kahei, który pociesza ludzi w nędznej noclegowni. W 1963 roku pojawił się film Niebo i piekło na motywach powieści Evana Huntera Szewska pasja. Był to trzeci tytuł Kurosawy z rzędu, który pobił rekord kasowy reżysera. Produkcja opowiada o przedsiębiorcy mającym zapłacić ogromny okup za porwanego syna. Szybko okazuje się, że nie chodzi o jego syna, tylko dziecko jego szofera.

W 1970 roku zadebiutował Dodes’ka-den. W międzyczasie reżyser pracował przy produkcjach innych twórców. Napisał m.in. scenariusz do filmu Tora! Tora! Tora!. Dodes’ka-den był pierwszym kolorowym obrazem Kurosawy i opowiadał o życiu w biednej dzielnicy Tokio. Po kolejnych pięciu latach zadebiutował Dersu Uzała, czyli biografia Władimira Arsienjewa. Produkcja została nagrodzona Oscarem za najlepszy film nieanglojęzyczny.

„Zbłąkany pies" to jeden z pierwszych filmów detektywistycznych Kurosawy i w ogóle w Japonii. - Scroll
Poszukiwania broni w „Zbłąkanym psie” są tylko pretekstem do poznawania charakteru postaci. | Źródło: trigon-film.org

Trzema ostatnimi dziełami artysty były Sny (1990), Sierpniowa rapsodia (1991) i Madadayo (1993). Sny, debiutujące w tym samym roku, w którym Kurosawa otrzymał Oscara za całokształt twórczości, są zbiorem kilku opowieści powstałych na motywach prawdziwych snów reżysera. W filmie wystąpił m.in. Martin Scorsese. Rok później pojawiła się natomiast Sierpniowa rapsodia, czyli ekranizacja powieści Kiyoko Muraty. W filmie wystąpił m.in. Richard Gere. Madadayo opowiada o nauczycielu, który wiele lat po zakończeniu kariery, nadal utrzymuje kontakt ze swoimi uczniami.

Mimo że Kurosawa planował kolejne filmy, ich realizację uniemożliwił wypadek, w wyniku którego reżyser musiał już zawsze poruszać się na wózku inwalidzkim.

… na przemian z historycznymi

Akira Kurosawa miał zdolność do tworzenia nie tylko współczesnych, ale także osadzonych w historii opowieści. To właśnie od jednego z filmów historycznych rozpoczęła się jego kariera międzynarodowa. Poniżej omawiamy historyczne produkcje reżysera.

Rashomon – Kurosawa wchodzi na ekrany całego świata

W 1950 roku ukazał się film Rashomon, który odniósł sukces w Stanach Zjednoczonych oraz w Europie, dając początek międzynarodowej karierze Kurosawy. Produkcja została nagrodzona Złotym Lwem na festiwalu w Wenecji i Oscarem dla najlepszego obcojęzycznego filmu zaprezentowanego amerykańskiej publiczności. Opowiada ona o napadzie na małżeństwo – samuraja i jego żonę, ale z kilku różnych perspektyw. W wyniku napadu mężczyzna został zabity, a kobieta zgwałcona. Z każdego punktu widzenia historia ta wygląda nieco inaczej. Współautorem scenariusza został Shinobu Hashimoto.

Film „Siedmiu samurajów" był inspiracją dla „Siedmiu wspaniałych". - Scroll
Historia „Siedmiu samurajów” posłużyła za inspirację dla Hollywood oraz twórców anime. | Źródło: opuszine.us

Siedmiu samurajów – początek samurajów

1954 rok przyniósł film Siedmiu samurajów. W tworzeniu scenariusza Kurosawie pomogli Shinobu Hashimoto i Hideo Oguni. To pierwszy tytuł Kurosawy o tematyce samurajskiej, z której artysta tak zasłynął w późniejszych latach. Film opowiada o biednej wiosce, której mieszkańcy w strachu przed napadającymi na nich regularnie bandytami, zatrudniają do ochrony roninów. Za pracę płacą im pożywieniem. W filmie wystąpili m.in. Takashi Shimura, Toshirô Mifune i Yoshio Inaba. Produkcja otrzymała Srebrnego Lwa na festiwalu w Wenecji.

Tron we krwi – szekspirowska historia

Trzy lata po Siedmiu samurajach Kurosawa stworzył film Tron we krwi. Z pewnością można go zaliczyć do ważniejszych adaptacji filmowych reżysera. Produkcja stanowi ekranizację Makbeta Williama Szekspira, opowiada o dowódcy wojskowym, który za namową żony dokonuje zabójstw, mających doprowadzić go do objęcia tytułowego tronu. Tak samo, jak w Siedmiu samurajach, współautorami scenariusza wraz z Kurosawą byli Shinobu Hashimoto i Hideo Oguni. W filmie pojawili się Toshirô Mifune, Isuzu Yamada czy Akira Kubo.

Odwiedź nasze social media! Jeśli lubisz zamieszczane przez nas materiały i chcesz być na bieżąco ze wszystkimi nowościami na scroll.morele.net – koniecznie zajrzyj na nasz facebookowy profil. Zapraszamy też na scrollowy instagram, gdzie bliżej zapoznasz się z naszą redakcją!

Ukryta forteca – pierwszy obraz panoramiczny

W 1958 roku odbyła się premiera pierwszego filmu Kurosawy z wykorzystaniem obrazu panoramicznego. Ukryta forteca wyróżnia się na tle innych filmów reżysera także humorem. To pierwszy tak pogodny komediodramat artysty. Opowiada o arystokratce wywodzącej się od samurajów, która jest zmuszona uciekać z pokonanych terenów, by dotrzeć do swoich sojuszników. Najpierw musi jednak przeciąć linię wroga, a towarzyszą jej w tym generał i dwaj wieśniacy. Produkcja odniosła spory sukces nie tylko w Japonii, ale też za granicą. Stanowiła ona inspirację dla pierwszego filmu z serii Gwiezdne wojny.

Zły śpi spokojnie – pierwszy film z własnego studia

Kolejnym ważnym dziełem Kurosawy jest film Zły śpi spokojnie. Powstał na początku lat 60. XX wieku, niedługo po tym, jak reżyser założył własne studio filmowe – Kurosawa Production Company. Produkcja opowiada o młodym mężczyźnie, który dołącza do firmy, gdzie został zamordowany jego ojciec. Stara się znaleźć osoby odpowiedzialne za jego śmierć. W trakcie produkcji filmu w Japonii miały miejsce protesty ANPO, dotyczące nowego traktatu bezpieczeństwa między Japonią a Stanami Zjednoczonymi. Spora część protestujących czuła, że nowe zasady sprawią, że zbyt duża część władzy trafi do polityków i największych korporacji, co łączy się z tematyką Zły śpi spokojnie.

Straż przyboczna i Sanjuro – Samuraj znikąd – skopiowana historia

Rok później odbyła się premiera Straży przybocznej. To kolejna produkcja Kurosawy, w której głównym bohaterem jest samuraj. Mężczyzna pojawia się w miejscu, gdzie dwa wrogie klany samurajów walczą ze sobą o władzę. Zauważając umiejętności głównego bohatera, chcą, by ten do nich dołączył. W 1964 roku włoski reżyser, Sergio Leone, stworzył film Za garść dolarów, który był remakiem produkcji Kurosawy. Przedstawiciele japońskiego twórcy wytoczyli Włochowi proces sądowy, w wyniku czego Leone musiał zapłacić odszkodowanie. Straż przyboczna okazała się sporym sukcesem, więc zdecydowano się na realizację sequela. Sanjuro – Samuraj znikąd zadebiutował w 1962 roku. W tej części główny bohater wspiera samurajów, którzy walczą z korupcją.

Akira Kurosawa „Straż przyboczna" - Scroll
Inspirując się należy uważać, żeby nie przekroczyć cienkiej granicy plagiatu. | Źródło: criterion.com

Rudobrody – lekarski autorytet

W 1965 roku powstał Rudobrody. Jego fabuła powstała po części na podstawie powieści Skrzywdzeni i poniżeni Dostojewskiego, a po części na motywach opowiadań Shūgorō Yamamoto. Opowiada o młodym lekarzu, który zostaje skierowany do pracy w szpitalu dla ubogich. Jego szefem jest tytułowy bohater – Rudobrody. Z czasem staje się on autorytetem młodzieńca. „Kinema Junpo” uznał tę produkcję za najlepszy film roku. Był to trzeci i ostatni film Kurosawy z tym wyróżnieniem.

Sobowtór – dzieje legendarnego wodza

W 1980 roku zadebiutował nagrodzony Złotą Palmą Sobowtór. Film skupia się na potężnym, japońskim władcy, który zostaje ranny i wie, że śmierć jest coraz bliżej. Nie chce, by świat dowiedział się o jego odejściu, dlatego musi znaleźć swojego sobowtóra. W roli głównego bohatera wystąpił Tatsuya Nakadai, a produkcja stała się ogromnym hitem w Japonii i poza nią. Produkcja zdobyła dwie nagrody BAFTA. W pisaniu scenariusza Kurosawie pomagał Masato Ide.

Ran – kolejna adaptacja Szekspira

W 1985 roku Kurosawa stworzył film na motywach Króla Leara Williama Szekspira. W roli głównego bohatera pojawił się ten sam aktor, który zagrał w Sobowtórze. Dramat kostiumowy Ran opowiada o arystokracie, który postanawia przekazać swoje trzy zamki trzem synom. Najważniejszy daje najstarszemu potomkowi i mówi, że młodsi mają go wspierać. Pomysł nie podoba się jednemu z braci i ten zostaje wygnany. Film otrzymał Oscara za najlepsze kostiumy, a także nagrodę BAFTA dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Reklama
Akira Kurosawa zmarł w 1998 roku. - Scroll
Zamyślony cesarz. | Źródło: thedailystar.net

Życie prywatne Akiry Kurosawy

Akira Kurosawa wywodził się z rodziny, która była potomkami samurajów. Pochodzenie było ważnym aspektem wychowania młodego reżysera. Od wczesnych lat interesował się sztuką, a przede wszystkim malarstwem. Podczas wojny uznano go za niezdolnego do służby wojskowej, a czas ten poświęcił na rozwijanie się w kinematografii. Życie prywatne Kurosawy było dość burzliwe. Na początku lat 70. XX wieku podjął próbę samobójczą. W połowie lat 80. umarła jego żona, z którą miał dwójkę dzieci. Po tym, jak w wyniku wypadku trafił na wózek inwalidzki, jego zdrowie zaczęło podupadać. Artysta zmarł 6 września 1998 roku w Tokio na udar mózgu.

Akira Kurosawa to jeden z najwybitniejszych twórców filmowych w historii kina. Jego produkcje miały, i wciąż mają, realny wpływ na kształtowanie się światowej kinematografii. Koniecznie daj znać w komentarzu, który film reżysera jest Twoim ulubionym.

Sprawdź też:

Źródło obrazu głównego: tcm.com

6
0

Podziel się:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.